Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Pyetjet e deputetit Eno Bozdo.
Pyetja 1. Pyetja e parë e zotit Bozdo është një grup pyetjesh. Bazuar në dispozitat e ligjit nr. 96/2016, (nenet 124, 124/1) Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka të drejtë të fillojë hetimin disiplinor kryesisht, kur informacioni nga media apo burime të tjera është i besueshëm. Në ushtrim të së drejtës së tij për të filluar kryesisht procedimin disiplinor, ILD ka të drejtë të kërkojë nga çdo institucion të dhëna në lidhje me pasurinë apo figurën e magjistratit. A është indicie e besueshme një vendim gjyqësor penal i autoritetit gjyqësor të huaj i marrë· në formën e kërkuar nga ligji, me apostile për ILD për të filluar një procedim disiplinor ndaj një magjistrati në detyrë në Gjykatën e Posaçme?
A është indicie e besueshme informacioni i Prokurorisë së Përgjithshme se vendimi i dënimit penal të magjistrates Irena Gjoka është autentik? Pse nuk është i mjaftueshëm ky informacion për marrjen e të dhënave kryesisht nga ILD, administrimin e praktikës dokumentare nga Prokuroria e Përgjithshme, kërkimi i informacionit nga Shërbimet Shtetërore Informative, apo institucione të tjera që kanë informacion?
A është informacion i mjaftueshëm për të kërkuar informacion në lidhje me deklaratat apo formularët e plotësuar nga magjistratja Irena Gjoka për efekte të kalimit/emërimit të saj në Gjykatën e Posaçme, apo gjatë procedurës së procesit të vlerësimit kalimtar, duke qenë se sipas nenit 102 të ligjit nr. 96/2016 çdo magjistrat ka detyrimin e deklarimit të shkaqeve për mbarimin e mandatit, në të kundërt kryen shkelje disiplinore, si dhe mosdeklarimi i çdo vendimi dënimi përbën shkak shkarkimi për gjyqtaret e gjykatave të posaçme?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Për pyetjen e parë, fakti që pretendohet në 3 pyetjet e mësipërme ka natyrë penale, siç edhe u evidentua nga Prokurori i Përgjithshëm. Ky fakt është në hetim dhe vetëm në përfundim të hetimit penal, Inspektori i Lartë i Drejtësisë do të vlerësojë mbi përgjegjësi disiplinore administrative të magjistrates Gjoka. Ligji për “Statusin”, i cili disiplinon procedurën e hetimit disiplinor që kryhet nga ILD në nenin 126 të tij i jep përparësi procesi penal, në krahasim me një procedurë disiplinore, që mund të zhvillohet për të njëjtat fakte. Inspektori i Lartë i Drejtësisë në përfundim të procesit penal do të vlerësojë nëse ka fakte të mjaftueshme për të filluar një procedurë disiplinore sipas parashikimeve ligjore.
Pyetja 2. Edhe për këtë pyetje, është një grup pyetjesh. Bazuar në nenin 102 nr. 96/2016 është parashikuar si shkelje disiplinore në ushtrim të detyrës, ndër të tjera mosrespektimi i legjislacionit procedural, kur një fakt i tillë është konstatuar nga gjykatat më të larta.
A është indicie e mjaftueshme për Inspektorin e Lartë të Drejtësisë për fillimin kryesisht të procedimit disiplinor konstatimi i zbatimit të gabuar të legjislacionit procedural penal nga GJEDNJ?
A ka shërbyer rasti “Gëllçi” kundër Shqipërisë për ILD për të verifikuar nëse ka shkelje disiplinore nga magjistratët që caktuan apo miratuan masat e sigurimit përkatës?
A është indicie e mjaftueshme për ILD për fillimin e procedimit disiplinor kryesisht konstatimi i GJEDNJ se Gjykata e Lartë ka një praktikë të gabuar në rrëzimin e kërkesave për konstatimin e shkeljes së afatit të arsyeshëm të gjykimit, se reforma në drejtësi nuk është shkak i mjaftueshëm për të përligjur vonesat në gjykim?
A është indicie e mjaftueshme për ILD konstatimi nga Gjykata Kushtetuese se vendimi i Gjykatës së Lartë është i paarsyetuar?
A ka ILD një praktikë, sa vendime duhet të konstatohen në shkelje të Kushtetutës për një magjistrat, që ndaj tij të fillojë procedimi disiplinor?
A është i mjaftueshëm për ILD për të filluar hetim disiplinor ndaj prokurorëve të Prokurorisë së Posaçme dhe gjyqtarëve që kanë miratuar kërkesat e tyre konstatimi nga Gjykata Kushtetuese se janë shkelur të drejtat kushtetuese të individëve, në një rast edhe gazetar, me anë të kontrolleve të pajustifikuara, të paarsyetuara, me interpretimin, jo në pajtim me Kushtetutën dhe KEDNJ të dispozitave në lidhje me sekuestrimin e korrespondencës?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Cënimi i vendimmarrjes brenda shkallëve të gjyqësorit është pjesë e kontrollit të vendimeve gjyqësore dhe ushtrimit hierarkik të pushtetit gjyqësor. Ky kontroll gjyqësor realizohet në kuadër të rritjes së cilësisë së drejtësisë dhe nuk ka si qëllim në vetvete përgjegjësinë disiplinore të magjistratëve. Ndryshimi apo prishja e një vendimi gjyqësor nga një gjykatë më e lartë, nuk mund të përbëjë apriori, bazë të mjaftueshme faktike për procedimin disiplinor të magjistratit, nëse nuk shoqërohet me elementë të tjerë, të cilat tregojnë se magjistrati ka vepruar në keqbesim duke ceduar nga detyrimi për ushtrimin me dinjitet të detyrës në përputhje me ndërgjegjen për interpretimin e fakteve në zbatim të normave të së drejtës.
Nëpërmjet instrumenteve ligjorë në dispozicion, Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka adresuar problematikën e tejzgjatjes së proceseve gjyqësore tej afateve të arsyeshme, nëpërmjet rekomandimeve të natyrës rregullatore dhe administrative, që kanë rezultuar nga inspektimi tematik të kryera. Në rastet kur ka evidentuar shkelje disiplinore, raste të vonesave dhe zvarritjeve në gjykim apo procedim, Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka vendosur fillimin e hetimit disiplinor për 51 magjistratë dhe në përfundim të tyre janë paraqitur kërkesat për procedim disiplinor për 17 magjistratë, 8 gjyqtarë dhe 9 prokurorë. Masat e propozuara për këto shkelje disiplinore janë:
- “Shkarkim nga detyra” – për 2 gjyqtarë dhe 3 prokurorë;
- “Ulje e përkohshme e pagës deri në 40 për qind, për një periudhë jo më të gjatë se një vit”- për 3 gjyqtarë dhe 5 prokurorë;
- “Vërejtje publike” – për 3 gjyqtarë dhe 1 prokuror.
Procedimi disiplinor nuk lidhet me numrin e vendimeve që mund të konsiderohen si në shkelje të Kushtetutës. Inspektori i Lartë i Drejtësisë vendos hetimin disiplinor kur ekzistojnë fakte të mjaftueshme që krijojnë standardin e dyshimit të arsyeshëm se shkelja disiplinore është kryer.
Sa i takon cenimit të vendimmarrjeve të Gjykatës së Lartë nga Gjykata Kushtetuese për mangësi në arsyetim, sqaroj se ky cenim është në kuadër të kontrollit kushtetues që Gjykata Kushtetuese realizon në funksion të respektimit të parimit të procesit të rregullt ligjor. Inspektori i Lartë i Drejtësisë nuk ka evidentuar asnjë rast, ku vendimmarrja e Gjykatës Kushtetuese, lidhur me mungesën e arsyetimit të përbëjë shkak për fillimin e një hetimi disiplinor. Pavarësisht kësaj ne monitojmë në mënyrë të vazhdueshme respektimin nga organet e pushtetit gjyqësor të standardeve të vendosura nga Gjykata Kushtetuese.
Nga verifikimet e kryera nuk ka rezultuar që vendimmarrjet e gjykatave të posaçme të jenë cënuar nga Gjykata e Lartë, me arsyetimin se janë dhënë në kundërshtim të hapur dhe flagrant me ligjin, apo praktikat unifikuese të Gjykatës së Lartë të tilla, që të kenë sjellë diskreditim të pozitës dhe figurës së magjistratit për të justifikuar fillimin e një hetimi disiplinor.
Pyetjet 3, 4 dhe 5. A mjafton njoftimi publik se është arrestuar një avokat për shkak të ushtrimit të detyrës në sallën e gjyqit, për të filluar procedimin disiplinor kryesisht nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë për magjistratët e përfshirë?
A është e mjaftueshme sjellja e magjistratit prokuror, që vendos të nxjerrë jashtë sallës së gjykimit palën kundërshtare, vendos ta arrestojë dhe më tej e arreston, për të filluar procedimin disiplinor ndaj tij? A duhet të kishte një reagim më reaktiv nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë për rastin?
A është e mjaftueshme për të filluar hetimin disiplinor ndaj magjistrates gjyqtare për njëanshmëri në gjykim, pasi ka lejuar që seancën ta drejtonte prokurori, ka penguar aktivisht të drejtën e mbrojtjes. A është parim kushtetues thelbësor gjykata e paanshme, a janë shkelje të rënda procedurale mosgarantimi i paanshmërisë dhe kufizimi i të drejtës së mbrojtjes?
A është në misionin e ILD verifikimi i zbatimit të dispozitave procedurale nga magjistratët?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Inspektori i Lartë i Drejtësisë në përputhje me parashikimet ligjore bazuar në informacionin e bërë publik në media ka filluar verifikimin kryesisht të rastit dhe besoj jemi në përfundim, për të cilin do bëhet edhe njoftim publik.
Pyetja 6. A është kryer verifikim prej Inspektorit të Lartë të Drejtësisë të asaj që është referuar nga Prokurori i Përgjithshëm në Kuvend, se prokurorët e rinj nuk e dinë pozitën e tyre procedurale, komunikojnë me ambasadat e huaja për çështjet hetimore dhe gjyqësore që kanë në proces? A ka shkelje të sekretit hetimor kur prokurorët japin informacion për çështjet me përfaqësues të shteteve të huaja?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Inspektori i Lartë i Drejtësisë për rastin konkret ka vendosur më herët fillimin e hetimit disiplinor me iniciativë dhe në përfundim të këtij hetimi ka konkluduar se veprimet/mosveprimet e ndërmarra nga ana e magjistrates përbëjnë “Shkelje disiplinore e lehtë”, sipas nenit 102 pika 1 shkronjat “g” dhe “j” të ligjit nr. 96/2016 “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar dhe i ka propozuar Këshillit të Lartë të Prokurorisë caktimin e masës disiplinore “Vërejtje publike”, kërkesë që u rrëzua nga Këshilli i Lartë i Prokurorisë.
Pyetja 7. A ka ndonjë raportim nga kryetarët e gjykatave në lidhje me respektimin e orarit zyrtar nga magjistratët? A mjaftojnë njoftimet në media, se megjithëse raportojnë ngarkesë në punë, magjistratët gjyqtarë punojnë part-time 2 ditë, në gjykatat ku janë emëruar dhe 3 ditë në Tiranë, për të verifikuar disiplinën në punë nëpërmjet sistemeve të kamerave të institucioneve përkatëse apo sistemit të menaxhimit të dosjeve?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Siç e përmenda edhe më sipër, marrë shkas nga disa ankesa, të cilat i janë nënshtruar verifikimit, por edhe informacionit të paraqitur nga vetë gjykatat e shkallës së parë të juridiksionit të përgjithshëm, një problematikë e sistemit gjyqësor sot është produktiviteti dhe efektiviteti i magjistratëve në planifikimin dhe zhvillimin e seancave gjyqësore si dhe kryerjen e veprimeve të nevojshme procedurale për shmangien e seancave joproduktive. Për adresimin e kësaj situate Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka filluar kryerjen e një inspektimi tematik në 9 gjykata të juridiksionit të përgjithshëm me objekt: “Mbi planifikimin dhe zhvillimin e seancave për një periudhë 10 mujore”.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Pyetjet e deputetit Bardh Spahia.
Pyetja 1. Duhet t’i keni ndjekur rastet e sulmeve të kryeministrit Edi Rama ndaj prokurores së Shkodrës Elsa Gjeli, si dhe gjyqtarëve të Gjykatës Administrative të Shkallës së Parë Tiranë dhe Apelit Administrativ. Lidhur me këto sulme, a ka pasur nga ana e Kryeministrit apo Ministrit të Drejtësisë ankesa zyrtare të paraqitura pranë institucionit tuaj? Nëse po, sa është numri i këtyre ankesave dhe cilët janë gjyqtarët konkretë ndaj të cilëve është ankuar Kryeministri/Ministri i Drejtësisë? Në çfarë faze janë këto ankesa dhe a ka pasur vendimmarrje lidhur me to? Nëse po, cilat kanë qenë këto vendimmarrje dhe a mund të na shpjegoni çfarë ka rezultuar nga verifikimet/hetimet tuaja? E thënë ndryshe a ka rezultuar që sulmet e kryeministrit kanë pasur ndonjë bazë ligjore apo kanë qenë vetëm sulme politike nga një palë gjyq humbëse?
Në këtë linjë pyetjesh, do të doja të dija edhe lidhur me ankesat që ka pasur ish-kryetari i Bashkisë Tiranë, tashmë nën arrest me burg, ndaj prokurorit Ols Dado dhe gjyqtarëve Erion Bani dhe Engert Pëllumbi. Kujtoj këtu për publikun që veçanërisht ndaj këtij prokurori, por edhe dy gjyqtarëve, ka pasur sulme të orkestruara publike dhe mediatike qoftë nga i burgosuri Veliaj, por edhe media të caktuara që sic rezultoi nga hetimet e SPAK kanë qenë sulme të orkestruara. Në çfarë faze janë këto ankesa, a ka pasur vendimmarrje lidhur me to dhe cilat kanë qenë këto vendimmarrje? Edhe në këtë rast, do të doja të dija nëse ka rezultuar ndonjë shkelje konkrete apo edhe këto sulme kanë qenë të natyrës politike? Meqënëse jemi te sulmet e kryeministrit Edi Rama. Në fakt ka pasur edhe sulme ndaj institucionit tuaj dhe ju personalisht, si një institucion që nuk po përmbushni detyrën, që nuk adresoni ankesat dhe nuk kërkoni marrjen e masave ndaj prokurorëve dhe gjyqtarëve që sipas tij kryejnë shkelje sepse nuk marrin vendimmarrje të pëlqyeshme për kryeministrin.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Ministri i Drejtësisë është subjekt i posaçëm i parashikuar nga ligji për të paraqitur pranë Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, ankesa të cilat ILD i shqyrton në përputhje me kompetencat e tij kushtetuese dhe ligjore. Disa prej këtyre ankesave kanë përfunduar dhe Ministria e Drejtësisë është njoftuar për vendimmarrjet përkatëse dhe disa ankesa të tjera janë në proces vlerësimi në kuadër të ushtrimit të kompetencave që ILD ka. Ndërkohë bashkëpunimi institucional me Ministrinë e Drejtësisë ka qenë i vazhdueshëm edhe në paraqitjen e propozimeve për kryerjen e inspektimeve tematike. Në total nga viti 2020 deri më tani, Ministria e Drejtësisë ka paraqitur Inspektorit të Lartë të Drejtësisë 29 ankesa dhe është filluar hetimi disiplinor për 10 raste.
Në lidhje me ankesat konkrete të referuara ndaj magjistratëve specifikë, dëshiroj të sqaroj, se ILD i ka në proces shqyrtimi këto ankesa referuar parashikimeve ligjore dhe në mbrojtje të parimit të konfidencialitetit dhe mbrojtjes së integritetit të magjistratit nuk mund të ndajë detaje të mëtejshme në këtë fazë, por Inspektori i Lartë i Drejtësisë me proaktivitet vlerëson çdo burim informacioni publik dhe ankese individuale.
Pyetja 2. Si i vlerësoni këto sulme? Si ndikojnë ato në punën e institucionit tuaj? A cenojnë pavarësinë e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë? A ndihen inspektorët e ILD-së nën presion, trysni apo kërcënim nga pushteti ekzekutiv dhe kryeministri Edi Rama? Nuk kemi parë asnjë reagim ndaj këtyre sulmeve, dhe dua të kuptoj se cila ka qenë arsyeja që keni zgjedhur të heshtni ndaj deklaratave të Kryeministrit? Pra, cili ka qenë shqetësimi apo droja juaj ndaj këtyre sulmeve që ju kanë atakuar drejtpërdrejt dhe personalisht?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Për hir të së vërtetës, unë kam mbajtur qëndrim publik zoti Spahia, për çdo deklaratë publike politike dhe jo vetëm ato të thëna nga Kryeministri, por nga kushdo. Këtë e kam bërë edhe në rastin konkret me deklaratë të drejtpërdrejtë, edhe nëpërmjet punës sime. E fundit ishte dy javë para ndodhjes së fatkeqësisë në Gjykatën e Apelit, ku humbi jetën magjistrati, ku unë mbajta qëndrim, deklarova dhe dhashë këto mesazhe.
E para, gjyqtarët nuk mund të kërkojnë pavarësi vetëm politike, por duhet të kërkojnë pavarësi nga çdo interes tjetër.
E dyta, çdo kritikë apo çdo fyerje që shkon përtej kritikës normale të punës së gjyqtarëve dhe prokurorëve është antikushtetuese.
E treta, u kam kërkuar vetëpërmbajtje gjyqtarëve dhe prokurorëve, sepse deontologjia apo niveli i deontologjisë politike që kanë politikanët, nuk duhet të diktojë sjelljen e magjistratëve. Ata janë në detyrë për të ushtruar detyrën në përputhje me ligjin.
Dhe e fundit, Kushtetuta dhe ligji kanë garantuar se çdo gjyqtar dhe prokuror të ndihet i lirë në ushtrimin e detyrës.
Ajo që dua të theksoj në fakt me këtë është që natyrisht kur ka deklarata politike, si çdo njeri, të gjithë kemi emocione, por mua nuk më lejohet të kem emocione në ushtrimin e detyrës sime. Unë do të bëj detyrën time për çdo deklarim që mund të jetë politik, për të parë nëse në atë deklarim politik ka elemente që lidhen me punën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë.
Pyetja 3. Muajt e fundit ka një debat të madh për draftin e ri të Kodit Penal, të publikuar nga Ministria e Drejtësisë si produkt i punës së një grupi ekspertësh, që askush nuk di të thotë si janë përzgjedhur dhe çfarë metodologjie pune kanë ndjekur. Draft, i cili akoma nuk ka ardhur në Kuvendin e Shqipërisë. Megjithatë, pyetja që kam për ju është nëse:
Keni qenë apo jo pjesë e procesit të konsultimit të këtij drafti, dhe si profesionist i ligjit, por edhe shkak të funksionit tuaj të rëndësishëm kushtetues, do të doja të di cili është mendimi juaj për draftin e ri të Kodit Penal? A ndani ju fjala bie shqetësimet e Kryetarit të Gjykatës së Lartë dhe Prokurorët të Përgjithshëm lidhur me teknikën legjislative, numrin e lartë të neneve dhe kriminalizimin e shumtë të sjelljeve shoqërore? E bëj këtë pyetje, sepse nëse ky drafti vjen ndonjë ditë në tryezat e Kuvendit, mendimi juaj mund të na ndihmojë për qëndrimin që duhet të mbajnë edhe deputetët lidhur me të.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Inspektori i Lartë i Drejtësisë nuk ka qenë i përfshirë në procesin e draftimit të Kodit të ri Penal. Jemi vënë në dijeni të këtij kodi në fillim të shtatorit dhe na është dërguar për mendim. Natyrisht ky është një proces që kërkon kohë për shkak të volumit dhe vlerësimit skrupuloz dhe të kujdesshëm që duhet bërë për këtë dokument dhe kur të kemi një përgjigje do e bëjmë publike apo në konferenca që do organizohen, apo konsulta publike që do organizohen për këtë temë.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Pyetje nga zoti Oerd Bylykbashi.
Qytetarët ankohen për kohën e gjatë të proceseve hetimore nga Prokuroria, ashtu si edhe për kohëzgjatjen e proceseve gjyqësore. A ka pasur ndonjë inspektim nga ana e institucionit tuaj për kohëzgjatjen e proceseve hetimore dhe atyre gjyqësore? Nëse po, cilat kanë qenë gjetjet, konkluzionet dhe masat e rekomanduara nga këto inspektime? Nëse jo, a nuk vlerësoni se është brenda rolit tuaj që të adresoni një shqetësim kaq të madh të qytetarëve shqiptar që përballen me organet e drejtësisë për të kuptuar nëse zvarritja e hetimeve dhe proceseve gjyqësore vijnë si rezultat i mospërmbushjes në mënyrën e duhur të funksioneve të tyre nga gjyqtarë dhe prokurorë të caktuar?
Për të kuptuar këtë fenomen, besoj do të na ndihmonin edhe disa të dhëna nga ana juaj.
Sa është numri i ankesave që keni marrë lidhur me zvarritjen e hetimeve dhe proceseve gjyqësore? Sa prej këtyre ankesave janë duke u verifikuar? Sa prej këtyre ankesave janë arkivuar? Sa prej këtyre ankesave janë nën hetim? Për sa prej këtyre ankesave ka filluar procedimi disiplinor? Dhe në sa raste keni kërkuar marrjen e masave për prokurorë apo gjyqtarë nga Këshillat përkatës, KLP apo KLGJ? Në sa prej rasteve që keni kërkuar marrjen e masave, është pranuar kërkesa juaj?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Këto të dhëna në fakt i paraqita dhe në fjalën hyrëse, por nëse zoti Bylykbashi do t’i përsëris edhe njëherë…!
Kryetari i Kuvendit z. Niko Peleshi: Nëse keni kthyer përgjigje, vijoni me pyetjet e tjera.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Pyetja 2. Në fakt, u fol këtu për kohëzgjatjen e proceseve hetimore dhe atyre gjyqësore, të cilat sigurisht janë një shqetësim i madh. Por, në mënyrë të përsëritur, ne si deputetë marrim ankesa edhe lidhur me kohën e gjatë të trajtimit të ankesave nga institucioni juaj, Inspektori i Lartë i Drejtësisë. Sipas ankesave që kemi marrë ne, verifikimi, shqyrtimi dhe hetimi i një ankese deri në një vendimmarrje konkrete mund të marrë edhe vite. Tani për të kuptuar më mirë këtë shqetësim qytetar, do të doja të dija:
Sa është kohëzgjatja e shqyrtimit të një ankese të paraqitur pranë institucionit tuaj? A e vlerësoni se kjo kohëzgjatje është përtej afatit të arsyeshëm? Dhe duke qenë se një ankesë mund të marrë kohë të gjatë për shqyrtimin e saj, a shndërrohet kjo në një mekanizëm joefektiv për shkak se siç dihet pesë vite pas konsumimit të shkeljes disiplinore, ajo parashkruhet dhe nuk mund të fillojë procedimi disiplinor? Pra, kohëzgjatja a rrezikon që gjyqtarët dhe prokurorët që kryejnë shkelje disiplinore të mbeten të pandëshkuar, pasi shkeljet parashkruhet dhe ju gjendeni në pamundësinë ligjore për fillimin e procedimit disiplinor?
A po amnistohen prokurorët dhe gjyqtarët që shkelin ligjin për shkak të vonesave në shqyrtimin e ankesave ndaj tyre?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Kur filloi punë Inspektori i Lartë i Drejtësisë, në janar të vitit 2020, siç e kam përmendur edhe në Komisionin e Ligjeve, për gati një vit ILD ka punuar me vetëm një inspektor. Që në fillim të detyrës pranë Inspektorit të Lartë të Drejtësisë u transferuan 3 mijë ankesa, diçka më pak nga institucionet e mëparshme dhe natyrisht nga të dhënat që kemi, nga këto ankesa rreth 625 prej tyre erdhën të parashkruara. Me gjithë këtë backlog, apo numër të ankesash që erdhën edhe me numrin që vinin pranë ILD, Inspektori i Lartë i Drejtësisë, krijoi, apo mori masa për të miratuar 3 urdhra me karakter të përgjithshëm për administrimin, kategorizimin, si dhe përcaktimin e mënyrës së trajtimit të ankesave, në mënyrë që edhe backlog-u të hiqej, por edhe të ishim në kohë për t’iu përgjigjur qytetarëve, veçanërisht për çështjen që ju ngritët, që ankesat të mos parashkruheshin pranë Inspektorit të Lartë të Drejtësisë.
Trajtimi i ankesave sipas metodologjisë që është edhe publike është në faqen e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, bëhet sipas një rendi përparësie bazuar në kritere si: data e dorëzimit; tipologjia ose urgjenca e trajtimit të ankesës; respektimi i parimit të barazisë dhe objektivitetit, si dhe koha e nevojshme për shqyrtimin dhe vlerësimin e secilës praktikë dokumentare.
Numri i ankesave siç ju thashë, në momentin kur erdhën në ILD të parashkruara ishte 625, prej të cilave 99 janë parashkruar në ILD, pra 1.3%, e totalit të ankesave të trashëguara nga organet e mëparshme (backlog). Vlerë e papërfillshme, nëse marrim në konsideratë se në këto vite është synuar ngritja e institucionit nga fillimi, krijimi dhe vendosja e standardeve të punës, unifikimi dhe njëtrajtshmëria e procedurave dhe në veçanti burimet e kufizuara njerëzore sa i takon numrit të inspektorëve ku edhe sot 5 vite pas ngritjes së tij ILD funksion me 50 përqind të kapacitetit të inspektorëve. Në çdo rast, nga ILD tregohet kujdes i shtuar, që pavarësisht mosndjekjes së afateve të trajtimit të ankesës, çdo pretendim i ngritur në ankesa të trajtohet brenda afatit 5 vjeçar të parashkrimit, duke e adresuar nëpërmjet priorizimit të shqyrtimit të ankesave, ku afati i shkeljes së pretenduar është parësor. Njëkohësisht për shkak të standardit të vendosur, çdo rast, edhe nga hetimet, edhe nga vendimet e këshillave, veprimtaria e magjistratit kur vendoset fillimi i një hetimi disiplinor vlerësohet në kompleks (vonesat dhe/ose zvarritja) dhe për rrjedhojë magjistrati nuk amnistohet, edhe sikur të jetë parashkruar një ankesë individuale.
Pyetja 3. Qytetarët, por edhe mediat dhe shoqëria civile, vijojnë të ankohet për prokurorë dhe gjyqtarë që ushtrojnë detyrën e tyre në kushtet e konfliktit të interesit, të papajtueshmërisë me detyrë, në shkelje të rregullave të etikës dhe solemnitetit, në kushtet e ushtrimit të ndikimit të paligjshëm apo edhe korrupsionit.
A ka pasur inspektime nga ana juaj në zyra prokurorie apo gjykata të caktuara lidhur me këtë fenomene? Nëse po, cilat kanë gjetjet, konkluzionet dhe masat e rekomanduara nga këto inspektime? Nëse jo, a nuk vlerësoni se është brenda rolit tuaj që të luftoni nëpërmjet mekanizmave ligjore që keni në dispozicion, rastet e konfliktit të interesit, të nepotizmit, papajtueshmërisë, shkeljeve të etikës dhe solemnitetit, ushtrimit të ndikimit të paligjshëm dhe korrupsionit në prokurori dhe gjykata? Për të kuptuar akoma edhe më mirë ky fenomen, do të doja të na thuhet sa është numri i ankesave që keni marrë lidhur me problematikat e mësipërme?
Sa prej këtyre ankesave janë në verifikim? Sa është numri i ankesave të arkivuara? Sa është numri i ankesave nën hetim? Sa është numri i ankesave për të cilat keni filluar procedimin disiplinor? Sa është numri i ankesave që keni kërkuar marrjen e masës disiplinore?
Cilat kanë qenë vendimmarrjet e Këshillit të Lartë Gjyqësor për gjyqtarët e proceduar dhe Këshillit të Lartë të Prokurorisë për prokurorët e proceduar?
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Një problematikë e adresuar në mënyrë vijuese edhe nga ankesat janë edhe pretendimet për cenim të parimit të paanshmërisë apo dhe konfliktit të interesit. Ligjvënësi ka adresuar nëpërmjet mekanizmave proceduralë garancitë e nevojshme për të siguruar të drejtat e palëve për gjykim nga një gjykatë e paanshme, nëpërmjet mundësisë së magjistratit për të kërkuar heqjen dorë nga gjykimi apo dhe procedimi dhe të drejtën e palëve pjesëmarrëse për të kërkuar përjashtimin/zëvendësimin e magjistratit. Respektimi i këtyre instituteve procedurale kontrollohet brenda shkallëve të sistemit gjyqësor. Edhe nga Gjykata e Lartë nuk janë konstatuar cenime të parimit të paanshmërisë apo gjykimit në kushtet e konfliktit të interesit, të tilla që të sjellin inicimin e procedurave disiplinore, që duhet të konsiderohen masa e fundit ndëshkuese për magjistratin.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka adresuar standardin e zhvillimit të një gjykimi të paanshëm, edhe nëpërmjet inspektimeve tematike që përbëjnë detyrim ligjor, respektivisht inspektimi tematik mbi ndarjen e çështjeve me short në gjykata dhe caktimin e çështjeve në zyrat e prokurorisë. Nëpërmjet këtyre inspektimeve tematike Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka synuar të monitorojë procedurën e përzgjedhjes së gjyqtarit apo prokurorit nëpërmjet shortit me qëllim që të ofrohen garancitë e nevojshme të paanshmërisë dhe të parandalohet abuzimi i mundshëm në lidhje me formimin e trupit gjykues, nëpërmjet përdorimit të metodave selektive.
Për shkeljen disiplinore të papajtueshmërisë, ose të konfliktit të interesit, sipas parashikimeve të legjislacionit në fuqi, nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë është vendosur fillimi i hetimit disiplinor për 1 magjistrat gjyqtar dhe 4 anëtarë të Këshillit të Lartë të Prokurorisë. Është paraqitur kërkesë për procedim për 1 magjistrat gjyqtar për shkarkim nga detyra, i cili është pezulluar deri në përfundim të procedurës së rivlerësimit kalimtar me vendimmarrje përfundimtare të KPA. Ndërsa për 4 anëtarë këshilli është mbyllur hetimi disiplinor për pamjaftueshmëri të provave.
Pyetja 4. Besoj jeni familjar me rastin e gjyqtares së Gjykatës së Shkallës së Parë kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar Znj. Irena Gjoka/Maneku/Shpata, e cila rezulton e dënuar në shtetin grek. Këtë dënim nuk e ka deklaruar as në formularin e dekriminalizimit, ashtu si edhe në procesin e saj të vetting-ut. Lidhur me këtë gjyqtare ka pasur në ankesë zyrtare nga Partia Demokratike.
Në çfarë fazë është kjo ankesë? A janë kryer verifikimet paraprake dhe cila ka qenë vendimmarrja deri në këtë fazë lidhur me këtë ankesë? Nëse janë kryer, çfarë ka rezultuar nga verifikimet tuaja? Nëse nuk janë kryer apo nëse ankesa është arkivuar, a nuk vlerësoni se një gjyqtare e dënuar me vendim penal të formës së prerë në një vend të Bashkimit Evropian, dënim të cilin nuk e ka deklaruar në organet kompetente, kryen shkelje të rëndë disiplinore, për të cilën duhet të mbajë përgjegjësi?
Për të shmangur çdo përgjigje evazive, jam i qartë që kjo çështje trajtohet edhe nga Sektori i Dekriminalizimit pranë Prokurorisë së Përgjithshme, por do të doja të kuptoja qëndrimin tuaj lidhur me rastin në fjalë, apo edhe përtej rastit nëse mendoni që një gjyqtar apo prokuror i dënuar me vendim penal të formës së prerë, vendim të cilin e fsheh nga institucionet shtetërore, duhet të vazhdojë të qëndrojë në detyrë dhe të japë “drejtësi” për qytetarët.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Përgjigja është e njëjtë, si për pyetjen e mëparshme. Fakti që pretendohet ka natyrë penale siç edhe u evidentua nga Prokurori i Përgjithshëm. Ky fakt është në hetim dhe vetëm në përfundim të hetimit penal Inspektori i Lartë i Drejtësisë do mund të vlerësojë mbi përgjegjësi disiplinore administrative të magjistrates.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Pyetja e deputetit Kapri…
Niko Peleshi: Faleminderit zoti Metani! Zoti Kapri nuk ndodhet në sallë.
Shumë faleminderit për pyetjet, tani vijojmë debatin sipas radhës.
Zoti Metani faleminderit!
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani: Faleminderit!
